Audyt sprawozdań finansowych za 2025 rok – kto podlega obowiązkowi badania i na jakich zasadach

Dla wielu przedsiębiorców audyt sprawozdania finansowego wciąż kojarzy się wyłącznie z dużymi korporacjami lub spółkami giełdowymi. Tymczasem coraz więcej średnich i mniejszych firm podlega obowiązkowemu badaniu sprawozdań finansowych, często nie zdając sobie z tego sprawy aż do momentu zamknięcia roku.

Sprawozdania finansowe za 2025 rok, badane już w 2026 roku, sporządzane są według zmienionych progów i zasad, które mają realny wpływ na zakres obowiązków przedsiębiorców. W tym artykule w kompleksowy sposób wyjaśniamy:

• czym jest audyt finansowy,
• kto podlega audytowi sprawozdań finansowych za 2025 rok,
• jak prawidłowo ocenić obowiązek badania,
• jakie są praktyczne konsekwencje audytu dla spółki i jej zarządu.

---

Audyt finansowy – czym jest i czemu służy?

Audyt finansowy, określany również jako badanie sprawozdania finansowego, to proces przeprowadzany przez niezależnego biegłego rewidenta, którego celem jest weryfikacja czy sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz przyjętymi zasadami rachunkowości. Kluczowym elementem audytu jest jego obiektywność i niezależność – audytor nie uczestniczy w prowadzeniu ksiąg ani w zarządzaniu spółką, a jego zadaniem jest rzetelna ocena przedstawionych danych.

W toku audytu finansowego biegły rewident sprawdza, czy sprawozdanie finansowe zostało przygotowane:

• zgodnie z ustawą o rachunkowości oraz innymi obowiązującymi regulacjami,
• w oparciu o prawidłowo przyjętą i konsekwentnie stosowaną politykę rachunkowości,
• w sposób rzetelny i jasny, czyli taki, który wiernie odzwierciedla sytuację majątkową, finansową oraz wynik finansowy jednostki.

W praktyce audyt spółki nie ogranicza się wyłącznie do formalnego „sprawdzenia liczb”. Obejmuje on również ocenę istotnych obszarów ryzyka, takich jak prawidłowość wyceny aktywów i zobowiązań, kompletność ujęcia przychodów i kosztów, zasadność tworzenia rezerw czy poprawność ujawnień w informacji dodatkowej. Dzięki temu audyt pozwala zidentyfikować potencjalne nieprawidłowości, zanim przerodzą się one w poważniejsze problemy prawne lub finansowe.

Jednym z najważniejszych efektów audytu finansowego jest zwiększenie wiarygodności danych finansowych. Dla właścicieli i wspólników oznacza to większą pewność co do rzetelności informacji o kondycji spółki. Dla banków, inwestorów i kontrahentów – sygnał, że sprawozdanie finansowe zostało zweryfikowane przez niezależnego eksperta i może stanowić solidną podstawę do oceny ryzyka oraz podejmowania decyzji biznesowych.

Zwieńczeniem procesu audytu jest opinia biegłego rewidenta, w której wskazuje on, czy sprawozdanie finansowe przedstawia rzetelny i jasny obraz sytuacji spółki. Taka opinia nie tylko spełnia wymogi formalne, ale coraz częściej staje się także elementem budowania zaufania i transparentności w relacjach biznesowych, szczególnie w przypadku firm planujących rozwój, pozyskanie finansowania lub współpracę z większymi partnerami.

HLB Poland świadczy usługi audytu sprawozdań finansowych zgodnie z Krajowymi i Międzynarodowymi Standardami Rewizji Finansowej. Specjalizujemy się w audycie spółek notowanych na GPW, banków oraz innych instytucji finansowych. Skontaktuj się z nami, aby sprawdzić, jak audyt może realnie wesprzeć Twoją firmę.

---

Kto zawsze podlega audytowi sprawozdania finansowego?

Ustawa o rachunkowości wyróżnia grupę jednostek, które zawsze podlegają obowiązkowemu audytowi sprawozdania finansowego, niezależnie od wielkości prowadzonej działalności, poziomu przychodów czy liczby zatrudnionych pracowników. W ich przypadku badanie sprawozdań finansowych nie jest uzależnione od spełnienia progów ilościowych, lecz wynika bezpośrednio z charakteru działalności oraz znaczenia tych podmiotów dla rynku i interesu publicznego.

Do tej kategorii należą przede wszystkim jednostki, których działalność wiąże się z:

• gromadzeniem i zarządzaniem środkami finansowymi innych podmiotów,
• wysokim poziomem ryzyka systemowego,
• szczególną potrzebą transparentności i ochrony interesów klientów, inwestorów oraz uczestników rynku.

W praktyce oznacza to, że audyt finansowy stanowi dla nich stały element rocznego cyklu sprawozdawczego, a jego przeprowadzenie jest obowiązkowe w każdym roku obrotowym.

Jednostki zawsze objęte obowiązkiem audytu

Do jednostek, które zawsze podlegają badaniu sprawozdań finansowych, należą m.in.:

• spółki akcyjne – niezależnie od tego, czy są notowane na giełdzie, czy pozostają spółkami prywatnymi;
• banki – ze względu na kluczową rolę w systemie finansowym oraz obrót środkami powierzonymi przez klientów;
• zakłady ubezpieczeń i reasekuracji – z uwagi na długoterminowe zobowiązania wobec ubezpieczonych;
• instytucje finansowe – których działalność podlega szczególnemu nadzorowi regulacyjnemu;
• jednostki działające na rynku kapitałowym, w tym emitenci papierów wartościowych;
• fundusze inwestycyjne i emerytalne, które zarządzają kapitałem powierzonym przez uczestników.

Dla tych podmiotów audyt spółki nie jest kwestią wyboru ani decyzji zarządu, lecz ustawowym obowiązkiem, którego zaniechanie może skutkować poważnymi konsekwencjami prawnymi i finansowymi.

Dlaczego te jednostki zawsze podlegają audytowi?

Obowiązkowy audyt sprawozdań finansowych w tych przypadkach ma na celu:

• zapewnienie maksymalnej przejrzystości danych finansowych,
• ochronę interesów klientów, inwestorów i uczestników rynku,
• wzmocnienie zaufania do systemu finansowego jako całości,
• ograniczenie ryzyka nadużyć i nieprawidłowości.

Z perspektywy przedsiębiorcy istotne jest to, że w tych jednostkach audyt finansowy nie zależy od skali działalności ani wyników finansowych. Nawet niewielka spółka akcyjna czy fundusz o ograniczonym zakresie działalności musi co roku poddać swoje sprawozdanie finansowe badaniu przez biegłego rewidenta.

---

Audyt sprawozdania finansowego za 2025 rok – nowe progi dla pozostałych jednostek

Najwięcej pytań i wątpliwości w praktyce budzi obowiązek audytu sprawozdania finansowego w przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, spółek jawnych oraz spółek komandytowych, czyli podmiotów, które nie podlegają badaniu „z automatu”, lecz dopiero po przekroczeniu określonych progów ustawowych. To właśnie w tej grupie przedsiębiorcy najczęściej błędnie oceniają swoje obowiązki, odkładając temat audytu finansowego na zbyt późny etap.

Dla sprawozdań finansowych za 2025 rok, badanych w 2026 roku, obowiązują zaktualizowane wartości progowe, wynikające ze zmian legislacyjnych dostosowujących polskie przepisy do regulacji unijnych. Oznacza to, że jednostka podlega obowiązkowemu badaniu sprawozdań finansowych, jeżeli w roku poprzedzającym rok obrotowy, za który sporządzane jest sprawozdanie, spełniła co najmniej dwa z trzech poniższych kryteriów:

• średnioroczne zatrudnienie – co najmniej 50 etatów,
• suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego – co najmniej 3 125 000 EUR,
• przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów – co najmniej 6 250 000 EUR.

Spełnienie dwóch z trzech wskazanych warunków oznacza, że audyt sprawozdania finansowego staje się obligatoryjny, niezależnie od woli zarządu, wspólników czy struktury własnościowej spółki. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli firma nie planowała audytu finansowego, po przekroczeniu progów nie ma możliwości zrezygnowania z badania.

Zasada „2 z 3 kryteriów” – jak ją rozumieć w praktyce?

Kluczowe znaczenie ma fakt, że ustawodawca nie wymaga spełnienia wszystkich trzech progów jednocześnie. Wystarczające jest przekroczenie dwóch z nich, co w praktyce oznacza, że obowiązek audytu spółki może powstać:

• nawet przy stosunkowo niewielkim zatrudnieniu, ale wysokich przychodach i aktywach,
• lub przy dużym zespole pracowników i wysokich przychodach, mimo niższej sumy bilansowej.

Co istotne, przedsiębiorcy często skupiają się wyłącznie na przychodach, pomijając analizę struktury bilansu czy poziomu zatrudnienia, co prowadzi do błędnych wniosków co do braku obowiązku badania sprawozdań finansowych.

Rok poprzedzający – moment, który decyduje o obowiązku audytu

Bardzo ważnym elementem, który bywa źródłem nieporozumień, jest fakt, że obowiązek audytu sprawozdania finansowego za 2025 rok ocenia się na podstawie danych za rok poprzedzający, czyli 2024.

Oznacza to, że:

• przedsiębiorcy już na etapie zamykania ksiąg za 2024 rok powinni byli wstępnie ocenić, czy wpadną w obowiązek audytu,
• brak takiej analizy często skutkuje „nieplanowanym” audytem w 2026 roku.

Progi w euro – znaczenie kursu walutowego

Ponieważ progi określone są w euro, ich przeliczenie na złote następuje według kursu NBP z ostatniego dnia roku obrotowego. W praktyce oznacza to, że:

• nawet przy stabilnych wynikach finansowych,
• zmiana kursu euro może spowodować przekroczenie progów i powstanie obowiązku audytu finansowego.

Brak uznaniowości – audyt jako obowiązek ustawowy

Warto podkreślić, że po spełnieniu progów audyt finansowy przestaje być decyzją biznesową, a staje się obowiązkiem wynikającym wprost z przepisów prawa. Zarząd ani wspólnicy:

• nie mogą zrezygnować z badania,
• nie mogą przesunąć go na kolejny rok,
• nie mogą uznać, że audyt „nie jest potrzebny”.

Zaniechanie obowiązkowego badania sprawozdań finansowych naraża kierownika jednostki na odpowiedzialność prawną i finansową.

---

Kiedy należy zawrzeć umowę z audytorem?

Audyt sprawozdania finansowego nie jest działaniem, które można zaplanować dopiero po zamknięciu roku obrotowego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami umowa z firmą audytorską powinna zostać zawarta przed zakończeniem roku obrotowego, którego dotyczy badanie.

Ten wymóg jest często pomijany przez przedsiębiorców, szczególnie w sytuacjach, gdy obowiązek audytu wynika z przekroczenia progów i nie był wcześniej planowany. Tymczasem zawarcie umowy po zakończeniu roku może zostać zakwestionowane, a odpowiedzialność za to spoczywa na kierowniku jednostki, czyli najczęściej na zarządzie spółki.

W praktyce wcześniejsze zawarcie umowy z audytorem ma również wymiar organizacyjny:

• umożliwia zaplanowanie harmonogramu badania,
• pozwala lepiej przygotować dokumentację finansową,
• ogranicza ryzyko opóźnień i napięć w trakcie audytu.

Z perspektywy przedsiębiorcy audyt finansowy nie powinien być więc traktowany jako „problem do rozwiązania po nowym roku”, lecz jako proces, który wymaga zaplanowania z wyprzedzeniem.

---

Kto wybiera audytora i dlaczego to ważne?

Wbrew powszechnemu przekonaniu wybór firmy audytorskiej nie należy do zarządu spółki. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, audytora wybiera:

• organ zatwierdzający sprawozdanie finansowe, najczęściej zgromadzenie wspólników lub walne zgromadzenie akcjonariuszy.

To rozwiązanie nie jest przypadkowe. Jego celem jest zapewnienie niezależności audytu spółki oraz wyeliminowanie potencjalnego konfliktu interesów.

Audytor, który ocenia prawidłowość sprawozdania finansowego przygotowanego przez zarząd, nie powinien być przez ten sam zarząd wybierany ani rozliczany.

Z punktu widzenia przedsiębiorców oznacza to konieczność:

• odpowiedniego zaplanowania procedury wyboru audytora,
• podjęcia uchwały przez właściwy organ,
• uwzględnienia terminów korporacyjnych w harmonogramie audytu.

Brak zachowania tej procedury może skutkować podważeniem ważności badania sprawozdania finansowego.

---

Audyt finansowy a inne obowiązki spółki

W ostatnich latach audyt sprawozdań finansowych coraz częściej funkcjonuje w szerszym kontekście regulacyjnym. Dla wielu jednostek audyt finansowy nie jest już jedynym obowiązkiem sprawozdawczym, lecz staje się elementem bardziej rozbudowanego systemu raportowania.

Dotyczy to w szczególności:

• raportowania ESG, wynikającego z dyrektywy CSRD,
• nowych obowiązków informacyjnych wobec instytucji finansowych i inwestorów,
• atestacji danych niefinansowych, która w praktyce często wiąże się z zaangażowaniem biegłych rewidentów.

Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność wcześniejszego i bardziej kompleksowego planowania procesów sprawozdawczych, a także lepszej koordynacji działań pomiędzy działem finansowym, księgowością, zarządem oraz doradcami zewnętrznymi. W wielu firmach audyt spółki staje się dziś punktem wyjścia do uporządkowania nie tylko finansów, ale także procesów raportowych jako całości.

---

Co grozi za brak audytu sprawozdania finansowego?

Zaniechanie obowiązkowego badania sprawozdania finansowego nie jest jedynie uchybieniem formalnym. W praktyce może ono prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i biznesowych.

Brak audytu sprawozdania finansowego może skutkować m.in.:

• nałożeniem kar finansowych,
• odpowiedzialnością karną kierownika jednostki,
• problemami z terminowym złożeniem dokumentów do KRS,
• utratą wiarygodności wobec banków, inwestorów i kontrahentów.

Co istotne, w wielu przypadkach koszty i skutki braku audytu okazują się znacznie bardziej dotkliwe niż sam koszt badania sprawozdania finansowego. Dlatego audyt finansowy warto postrzegać nie jako zbędne obciążenie, lecz jako element zabezpieczenia interesów spółki i jej władz.

HLB Poland bada sprawozdania finansowe spółek z wielu sektorów, w tym IT, przemysłu, budownictwa i handlu. Pracujemy zarówno ze spółkami notowanymi na GPW, jak i z dużymi podmiotami niepublicznymi oraz instytucjami finansowymi. Zapraszamy do kontaktu, jeśli chcesz bezpiecznie zaplanować audyt sprawozdania finansowego.

---

Podsumowanie – audyt jako element świadomego zarządzania

Audyt sprawozdania finansowego za 2025 rok nie powinien być traktowany wyłącznie jako ustawowy obowiązek, który należy „odhaczyć”. Dla wielu firm audyt spółki stanowi:

• narzędzie identyfikacji ryzyk finansowych,
• element budowania transparentności i wiarygodności,
• realne wsparcie w profesjonalnym zarządzaniu finansami.

Świadome podejście do audytu sprawozdań finansowych pozwala nie tylko spełnić wymogi prawa, ale także uporządkować procesy finansowe i przygotować firmę na dalszy rozwój. Dlatego kluczowe znaczenie ma wcześniejsza analiza obowiązku audytu, właściwe zaplanowanie współpracy z audytorem oraz odpowiednie przygotowanie organizacyjne.

---

Jeśli mają Państwo dodatkowe pytania prosimy skontaktować się z osobą odpowiedzialną za kontakt biznesowy z Państwem lub wysłać zapytanie poprzez formularz na stronie getsix®.

Skontaktuj się z nami »

***